Ikony podczas kwarantanny

Jak mają się spory o wizerunki sprzed trzynastu wieków do czasu kwarantanny w trakcie epidemii wirusa SARS-CoV-2? Zachęcam do uważnej lektury i wejścia w świat najbardziej złożonego przejawu sztuki chrześcijańskiej, jaki dotychczas powstał.

Stara tradycja mówi, że pierwszą ikoną na świecie był wizerunek Maryi z Dz­­ieciątkiem namalowany przez św. Łukasza na blacie stołu z Nazaretu. Łukasz malujący Marię to zresztą częsty wątek w malarstwie. Obrazami, które są przypisywane apostołowi, można by zapełnić niejeden kościół… Dziś wiemy jednak, że to tylko piękna legenda – wyjaśniły to liczne badania naukowe. Nie wiemy, kto faktycznie „wymyślił” ikonę i namalował ją jako pierwszy.

Najstarsze ikony, które zachowały się do naszych czasów, pochodzą z klasztoru św. Katarzyny na Synaju. Ikona Chrystusa Pantokratora oraz ikona św. Piotra są wykonane w technice enkaustyki (wykorzystującej farby z woskiem nakładane na gorąco) i powstały w VI wieku. Stylistycznie są mocno osadzone w malarstwie późnego antyku – taką sztukę znali przecież pierwsi twórcy sztuki chrześcijańskiej.

Ikonoklaści i ikonodule

Dlaczego nie zachowały się jednak starsze ikony? Przecież sztuka chrześcijańska rozwijała się dobrze od czasów cesarza Konstantyna i edyktu mediolańskiego (313 r.), który wprowadził wolność wyznania wiary, otwierając chrześcijaństwu drzwi do eksplozji na wszystkie strony świata. Otóż sprawa rozegrała się kilka wieków później na gruncie debat, dyskusji, a nawet zbrojnej walki z wizerunkami i z tymi, którzy oddawali im cześć. Jedna ze stron sporu bardzo serio potraktowała biblijny zakaz obrazowania zawarty w Księdze Wyjścia: „Nie będziesz miał cudzych bogów obok mnie! Nie będziesz czynił żadnej rzeźby ani żadnego obrazu tego, co jest na niebie wysoko, ani tego, co jest na ziemi nisko, ani tego, co jest w wodach pod ziemią! Nie będziesz oddawał pokłonu i nie będziesz im służył” (Wj 20, 3–5). Rozpoczęła się regularna walka z obrazami. W 736 r. cesarz Leon III Izauryjczyk rozkazał usunąć ikonę Chrystusa znad bramy swego pałacu w Konstantynopolu. Uznawał kult, którym otaczano ikony, za zwykłe bałwochwalstwo. Zwołał sobór w Hiereii (754 r.), który nie został jednak zaakceptowany przez inne środowiska. Zaczęła się walka z wizerunkami, masowe niszczenie ich. W obronie ikon stanęli mnisi oraz liczni wierni. Jednak bardzo wiele świętych obrazów ucierpiało, a w rezultacie spuścizna pierwszej sztuki chrześcijańskiej pozostała do naszych czasów w tak szczątkowej formie jak pojedyncze ikony z Synaju.



Zamów to wydanie "Królowej Różańca Świętego"!

…i wspieraj katolickie czasopisma!

To tylko część artykułu… Całość przeczytasz w "Królowej Różańca Świętego"
0 0 głos
Oceń ten tekst!

Nasze intencje modlitewne:

 
Powiadamiaj mnie o odpowiedziach
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
0
Czy podoba Ci się ten tekst? – Zostaw opinię!x
()
x

Zanim skopiujesz, napisz do nas.

Przeczytaj poprzedni wpis:
Czy wolno oddawać cześć wizerunkom?

Jeden z moich czytelników napisał do mnie: „Moja kuzynka, świadek Jehowy, twierdzi, że krucyfiks nad drzwiami mojego pokoju i wiszący na ścianie...

Zamknij