Jednym z charakterystycznych sposobów propagowania odnowionego w XIX wieku kultu Matki Bożej Nieustającej Pomocy stało się rozpowszechnianie na świecie certyfikowanych kopii ikony, które trafiały także na ziemie polskie.
Szczególną rolę w szerzeniu czci Madonny odegrali kapłani i bracia ze Zgromadzenia Najświętszego Odkupiciela (redemptoryści), którzy umieszczali obraz w swych kościołach i promowali go podczas misji w parafiach. Sława cudów i żywy kult wśród wiernych skłaniały duszpasterzy i hierarchów do starań o papieską koronację najbardziej znanych kopii rzymskiej ikony.
Poznań
Pojezuicki kościół w Poznaniu, wybudowany w latach 1651–1705, powszechnie uchodzi za perłę baroku z uwagi na wspaniały ołtarz Pompeo Ferrariego i inne elementy wyposażenia. W XX wieku rozszerzono patrocinium świątyni, dodając do dotychczasowych patronów – św. Stanisława i św. Marii Magdaleny – wezwanie Matki Bożej Nieustającej Pomocy. Stało się tak za sprawą rozgłosu, jaki zyskała kopia rzymskiej ikony namalowana w 1952 roku przez Władysława Ukleję z Gliwic. 1 listopada tegoż roku odbyła się uroczysta intronizacja obrazu w bocznej kaplicy, zorganizowana przez ks. prałata Józefa Janego. Pod obrazem umieszczono łaciński napis, który w tłumaczeniu brzmiał: „Miłuję Jezusa miłością Maryi, Maryję miłością Jezusa”. Kilka dni później, 5 listopada, redemptorysta o. Stanisław Szczurek zainaugurował w poznańskiej Farze nabożeństwo Nieustannej Nowenny.
Kult odgrywał istotną rolę w okresie stalinizmu, a składane prośby i podziękowania liczono w tysiącach, co skłoniło abpa Antoniego Baraniaka do starań o papieską koronację obrazu. Choć ówczesna praktyka wymagała co najmniej kilkudziesięciu lat udokumentowanego kultu, w tym przypadku – już po niecałych dziewięciu latach od wprowadzenia ikony do poznańskiej Fary – 11 października 1961 roku odbyła się za zgodą św. Jana XXIII uroczystość, podczas której wspomniany abp Baraniak nałożył na obraz korony. W wydarzeniu wzięło udział 20 tysięcy pielgrzymów, w tym 23 biskupów.
Toruń
Historia toruńskiej kopii obrazu Matki Bożej Nieustającej Pomocy sięga 1901 roku, kiedy została namalowana przez Józefa Burchardta, a rok później poświęcona przez papieża Leona XIII. Pierwotnie znajdowała się w kościele w Osieku koło Rypina. W 1928 roku tamtejszy proboszcz ofiarował ją redemptorystom, którzy umieścili ją najpierw w swym warszawskim klasztorze, następnie przekazali współbraciom z Torunia. 17 czerwca 1928 roku obraz wprowadzono do kaplicy przy domu zakonnym. Rozwijający się kult ucierpiał w trakcie II wojny światowej, gdy Niemcy sprofanowali obraz i porzucili go przy wejściu do kaplicy. Wizerunek został jednak ukryty w prywatnym domu rodziny Jeziorskich. Ponownie uroczyście wprowadzono go do budowanego kościoła pw. św. Józefa w 1947 roku.
Kult zyskał wymiar ogólnodiecezjalny, w efekcie czego 29 listopada 1962 roku św. Jan XXIII ogłosił Matkę Bożą Nieustającej Pomocy główną patronką diecezji chełmińskiej. Pięć lat później bp Kazimierz Kowalski wystosował prośbę do Stolicy Apostolskiej o koronację papieską toruńskiej ikony. Uroczystość odbyła się 1 października 1967 roku; złotymi koronami udekorował obraz kard. Stefan Wyszyński, a kazanie koronacyjne wygłosił bp Jerzy Ablewicz. Miejscowe władze komunistyczne prowadziły wówczas szeroko zakrojoną akcję inwigilacyjną, utrudniały organizację uroczystości i ograniczały zasięg jej oddziaływania. Dwa lata później doszło do kradzieży koron, co wymusiło zorganizowanie rekoronacji. W 1992 roku kościół św. Józefa został ustanowiony sanktuarium maryjnym.
Niedźwiady k. Kalisza
W 1880 roku z inicjatywy hrabiny Karoliny Raczyńskiej i kard. Albina Dunajewskiego powstał nowy klasztor karmelitanek bosych we Lwowie. Siostry początkowo mieszkały w Wieliczce, skąd wyruszyły obdarowane przez wspomnianego hierarchę kopią obrazu Matki Bożej Nieustającej Pomocy, poświęconą w 1880 roku przez papieża Leona XIII. Wizerunek umieszczono w głównym ołtarzu neogotyckiej, przyklasztornej świątyni lwowskiej, ukończonej w 1895 roku, gdzie liturgie odprawiał niejednokrotnie św. Rafał Kalinowski. Lwowianie składali przy obrazie wota, nadchodziły też podziękowania za otrzymane łaski, m.in. odzyskanie wzroku przez niewidomą dziewczynkę czy uzdrowienie umierającego Stasia Michalskiego z 1896 roku. Obraz umiłował szczególnie abp Bolesław Twardowski, który 25 czerwca 1939 roku dokonał koronacji wizerunku na prawie biskupim.
Opuszczając Lwów w 1946 roku, siostry karmelitanki bose zabrały ze sobą łaskami słynącą ikonę Matki Bożej. Dzięki życzliwości bpa Karola Radońskiego zamieszkały w Kaliszu, gdzie w ramach rekompensaty za utracony klasztor otrzymały willę. W latach 1971–1973 powstał nowy klasztor w pobliskich Niedźwiadach, gdzie znalazła również swoje nowe miejsce kultu lwowska ikona. Koronował ją św. Jan Paweł II podczas wizyty we Włocławku, 7 czerwca 1991 roku. Status sanktuarium uzyskała kaplica w 2013 roku.
Kraków-Podgórze
Redemptoryści osiedlili się w Podgórzu (do 1915 roku osobnym mieście) staraniem o. Bernarda Łubieńskiego i dzięki życzliwości kard. Jana Puzyny. W 1902 roku do wizytatora o. Teofila Pasura zgłosiły się Regina Dajdówna i Franciszka Piątkówna – służące z Wieliczki, deklarując ufundowanie kopii obrazu Matki Bożej Nieustającej Pomocy. Wizerunek namalowany na desce mahoniowej poświęcił papież Leon XIII (18 kwietnia 1903 roku), a przywiózł z Rzymu o. Bernard Łubieński. 2 sierpnia 1903 roku oddano do użytku kaplicę i dokonano wprowadzenia ikony, a 25 października utworzono Bractwo Matki Bożej Nieustającej Pomocy i św. Alfonsa de Liguori, do którego w ciągu dwóch lat wstąpiło 8600 wiernych. W latach 1904–1906 w Podgórzu stanął okazały, neoromański kościół projektu Jana Sas-Zubrzyckiego. Świątynia otrzymała wezwanie Matki Bożej Nieustającej Pomocy, a wizerunek umieszczono w krytym baldachimem ołtarzu głównym.
24 września 1952 roku zainaugurowano w świątyni Nieustanną Nowennę. Uroczystości przewodniczył bp Stanisław Rospond, a liczba próśb i podziękowań złożonych tego dnia przekroczyła czterysta. Świątynię wielokrotnie odwiedzał jako kard. Karol Wojtyła, który w jednym z kazań podzielił się wspomnieniem z czasów, gdy był robotnikiem w Solvayu: „nawiedzałem ten kościół, wracając z pracy po nocnej zmianie, i zapamiętałem sobie klimat tego kościoła, […] mam jakąś własną cząstkę […] w tym wielkim doświadczeniu nieustającej pomocy”. W 1992 roku rozpoczęto oficjalne starania o papieską koronację obrazu, a zaowocowały one wspaniałą uroczystością, która odbyła się na Rynku Podgórskim 26 czerwca 1994 roku. Piętnaście lat później, w 2009 roku, kard. Stanisław Dziwisz oficjalnie ustanowił kościół podgórski sanktuarium maryjnym.
Jaworzno
Osiedle Stałe w Jaworznie planowano jako osiedle „ateistyczne”, bez miejsca na kościół i inne przejawy zewnętrznej religijności. Mieszkańcy domagali się jednak wybudowania katolickiej świątyni, co udało się im uzyskać w 1978 roku, gdy wikariusz z parafii Dąbrowa Narodowa, ks. Józef Lenda, urządził kaplicę w zakupionym uprzednio niewielkim domu. 26 kwietnia 1978 roku, po przygotowaniu przeprowadzonym przez redemptorystów, do prowizorycznej świątyni uroczyście wprowadzono namalowaną przez anonimową krakowską artystkę kopię obrazu Matki Bożej Nieustającej Pomocy, która stała się patronką tworzonego ośrodka duszpasterskiego. W wydarzeniu wziął udział metropolita krakowski kard. Karol Wojtyła, który skierował do zgromadzonych następujące słowa: „to wszystko, co się tutaj na waszym osiedlu dokonało, to dzieło, w którym wszyscy uczestniczymy, jest dziełem nieustającej, zaiste, pomocy Matki Chrystusowej”.
15 maja 1981 roku uzyskano zgodę na budowę kościoła dla Osiedla Stałego w nowej lokalizacji, a trzy lata później kard. Franciszek Macharski erygował nową parafię. Prace przy budowie świątyni trwały do 1997 roku. W jednym z ołtarzy znalazła się wspomniana kopia obrazu Matki Bożej. Dwa lata później, 14 czerwca, wizerunek ukoronował podczas wizyty w Sosnowcu św. Jan Paweł II, który wypowiedział wówczas znamienne słowa: „Jaworzno specjalnie czekało, czekało ze swoim obrazem Matki Bożej, aż ich biskup zostanie papieżem, i wtedy go ukoronowali”. W tym samym roku bp Adam Śmigielski, ordynariusz sosnowiecki, podniósł kościół do godności sanktuarium. W 2006 roku Matkę Bożą Nieustającej Pomocy ogłoszono Patronką Miasta Jaworzno.
Wadowice
Przy rynku papieskiego miasta Wadowice wznosi się późnobarokowy kościół farny pw. Ofiarowania Najświętszej Maryi Panny, wzniesiony w latach 1792–1798. Na przedłużeniu nawy północnej zlokalizowana jest kaplica zwana niegdyś świętokrzyską, gdzie od końca XIX wieku znajduje się obraz Matki Bożej Nieustającej Pomocy. Początki kultu wiązać należy z misjami parafialnymi przeprowadzonymi w 1897 roku przez redemptorystów z Mościsk. Anonimowy malarz wykonał kopię rzymskiego wizerunku, wprowadzając pewne modyfikacje: „złagodzone” rysy twarzy, cieplejszy, różowawy odcień cery (karnacja naturalna), fałdy szat prowadzone bardziej płynnie, gęstsze i szersze złocenia na ciemnym płaszczu (maforionie), co nadaje obrazowi większą monumentalność i blask, a zarazem bardziej zachodni, realistyczny charakter.
W 1929 roku obraz otrzymał nową nastawę ołtarzową dłuta Adolfa Kłosowskiego, z inicjatywy ówczesnego proboszcza ks. Leonarda Prochownika, który odnotował, że spośród czcicieli Madonny „doświadczył i doświadcza na sobie niejeden, jak w potrzebach doczesnych i duchowych okazuje swą dobroć i spieszy z pomocą”. Szczególnym kultem otaczali Matkę Bożą uczniowie miejscowych szkół, polecając jej trudy młodzieńczego życia. Był wśród nich Karol Wojtyła, który podczas wizyty w Wadowicach (1979) apelował: „proszę was na koniec o to, żebyście nie przestawali się tutaj modlić za mnie przed tą Matką Boską Nieustającej Pomocy”. Ponownie odwiedzając rodzinne miasto, 16 czerwca 1999 roku dokonał na rynku wadowickim koronacji ikony, przypominając w słowie skierowanym do zebranych, że „wzajemna więź miłości jest niejako nośnikiem łask i rękojmią nieustającej pomocy, jaką za sprawą Maryi otrzymujemy od Jej Boskiego Syna”.
To tylko fragment artykułu… Całość przeczytasz w "Królowej Różańca Świętego". To wydanie jest wciąż dostępne w sprzedaży, dlatego ma ograniczony dostęp. Nasze czasopisma możesz nabyć w cenie już od 2 zł. Zamów i wspieraj różańcowe inicjatywy!
