Jak w dawnej Polsce modlono się na różańcu?

Za króla Sasa jedz, pij i popuszczaj pasa! Znamy to powiedzenie oraz jego historyczny kontekst. A czy wiemy, jak za króla Sasa odmawiano różaniec? – Pomoże nam w tym lektura „Opisu obyczajów za panowania Augusta III” autorstwa ks. Jędrzeja Kitowicza

Ksiądz Jędrzej Kitowicz urodził się jesienią 1727 roku, zmarł 3 kwietnia 1804 roku w Rzeczyczy, w woj. łódzkim. Życie spędził początkowo w służbie świeckiej, będąc związanym ze znaczącymi osobistościami państwowymi i kościelnymi. Jako konfederata barski dosłużył się stopnia rotmistrza. W 44. roku życia wstąpił do seminarium duchownego dla misjonarzy przy kościele Świętego Krzyża w Warszawie, a studia teologiczne zwieńczył święceniami kapłańskimi w 1777 r.
Rozpoczął wtedy czas posługi w Kościele, początkowo w diecezji włocławskiej, a od 1781 roku w Rzeczycy. Pozostawił po sobie wiele pism, z czego część zdołał uporządkować. Był uważnym obserwatorem. Jak pisał: „Niemal całe życie na publice strawiwszy i zawsze między ludźmi najpierwszymi w kraju mieszczący się, wszystko com w tych pamiętnikach napisał, albom oczami własnemi na to patrzał, albo z ust bardzo wiary godnych nieodzwłocznie słyszał, a w wielu okolicznościach samemu się znajdował: przeto pismu memu wiara bez bojaźni zawodu może być dana”.

Najsłynniejszym dziełem Jędrzeja Kitowicza jest Opis obyczajów za panowania Augusta III, opublikowany w latach 1840–1841 w Poznaniu. Jest to utwór wyjątkowy z wielu względów. Kronikarze krol-august-iiiprzyzwyczaili nas do pudrowanych i uwznioślonych historii władców i wysoko postawionych ludzi, ocierających się o bajkopisarstwo i mitologię. Za to Jędrzej Kitowicz w swoim dziele drobiazgowo przedstawił codzienne życie ludzi różnych stanów: ich zachowania, stroje, pracę, rozrywki, obyczajowość świecką i religijną. Nie trzymał się przy tym sztywnej konwencji, bo nie omijał też tematów trudnych i nie stronił od ironii. Żywy i niezwykle barwny język wypowiedzi oraz liczne anegdoty powodują, że po latach dzieło to czyta się z wielkim zainteresowaniem. Jest to książka obszerna i bardzo ciekawa, należy polecić ją każdemu, kto pragnie poznać obyczajowość polską epoki baroku, w przededniu przełomowych wydarzeń, jakimi były rozbiory.

Sięgając po dzieło Kitowicza przyjrzyjmy się fragmentowi, który przedstawia ówczesne wspólnoty religijne, w tym bractwa różańcowe, które autor wymienia jako pierwsze w szeregu. Istniały też bractwa: „Szkaplerzne, Serca Pana Jezusa, Pocieszenia Najświętszej Panny, Św. Ducha, św. Anny, św. Rocha, św. Barbary i innych bardzo wiele pod tytułem rozmaitych świętych”. Jednak to różańcowe i szkaplerzne gromadziły najwięcej członków.

To tylko część artykułu… Całość przeczytasz w "Królowej Różańca Świętego"

W Opisie obyczajów…, tuż po bractwie różańcowym, Kitowicz opisuje bractwo szkaplerzne. Zaznacza, że było ono w niejakiej opozycji do bractwa różańcowego, ponieważ „nie miało żadnego – różniącego się szczególniej od ordynaryjnego – kościelnego nabożeństwa ani procesjów, ani ucztów. Obowiązki tego bractwa były: pościć środy na maśle i nosić szkaplerz na gołym ciele; lecz go z trudna kto nosił tak, tylko na koszuli, dla gadu, który się w nim zapleniał”.

Tyle z opisów różańcowych u Kitowicza. Z perspektywy czasu widzimy to, co w bractwach różańcowych było niewłaściwe: przepych, ucztowanie, wzgląd na status społeczny. Autor pozwala sobie na drobne ironie, opisując te nieco zeświecczone formy religijności, jednak myliłby się kto uważając, że celem tego była wyłącznie krytyka, bo pobrzmiewała w tym też duszpasterska troska: „Opisałem dlatego najmniejsze szczególności bractw znaczniejszych, żeby wiadomość onych została potomności, jeżeliby z czasem zaginęły, co zdaje się wróżyć zajmująca się powszechnie w narodzie polskim niepobożność”.

Marek Woś

 

0 0 vote
Article Rating

Nasze intencje modlitewne:

 
Powiadamiaj mnie o odpowiedziach
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x

Zanim skopiujesz, napisz do nas.

Przeczytaj poprzedni wpis:
Quiz o św. Ricie z Cascii

[viralQuiz id=21]  

Zamknij